Arapça LMS: satın almadan önce neleri kontrol etmelisiniz

Öğrenme platformlarının çoğu Arapçayı desteklenen dilleri arasında sayar. Uygulamada ise “Arapça LMS”, sağdan sola kullanım için tasarlanmış bir üründen İngilizce bir düzenin üzerine eklenmiş çevrilmiş menülere kadar her şey anlamına gelebilir. Fark, dönemin ilk haftasında kendini gösterir: ters yönde okunan tablolar, yanlış tarafa kayan yüzdeler, harfleri birbirinden kopuk sertifikalar ve sessizce kâğıda dönen öğretmenler.

Bu rehber kontrol edilmesi gereken dokuz noktayı ve her birini bir demoda veya pilot uygulamada nasıl test edeceğinizi sıralıyor. Yalnızca Arapça çalışan bir platforma da, Arapça ile İngilizce arasında geçiş yapan iki dilli bir LMS’e de ihtiyacınız olsa geçerlidir. Yanınızda yalnızca menüleri okuyabilen birini değil, ana dili Arapça olan ve ders veren birini getirin.

“Arapçayı destekler” demek neden yetmez

Arapça desteğin üç katmanı vardır ve bir ürün birinde başarılı olup diğerlerinde sınıfta kalabilir:

• Arayüz: menüler, düğmeler, sistem mesajları, e-postalar ve bildirimler.
• İçerik: öğretmenlerin ve öğrencilerin yazdığı dersler, sorular, cevaplar ve mesajlar.
• Belgeler: sistemin ürettiği transkriptler, sertifikalar, raporlar ve dışa aktarımlar.

Sağlayıcılara bu üçünden hangisini desteklediklerini sorun, ardından üçünü de kendiniz test edin. Arapça bir kompozisyon cevabı sola hizalı ve noktası satırın başında görünüyorsa, şık bir Arapça menünün pek bir anlamı kalmaz.

1. Gerçekten aynalanmış sağdan sola düzenler

Sağdan sola bir arayüzde yalnızca metin hizalaması değil, tüm düzen ters döner. Okuma sırası, gezinme ve yön ima eden her şey sağdan sola ilerlemelidir.

• Ana gezinme menüsü ve kenar çubukları sağda durur.
• İçerik yolu (breadcrumb), sayfalama, adım göstergeleri ve ilerleme çubukları sağdan sola ilerler.
• Geri, ileri ve “sonraki ders” okları gibi yön bildiren simgeler aynalanır. Saat veya oynat düğmesi gibi yön ima etmeyen simgeler aynalanmaz.
• Tablolar ilk sütun sağda olacak şekilde başlar.
• Form etiketleri ve alanları sağa hizalanır; e-posta adresleri, web adresleri ve telefon numaraları ise soldan sağa kalır.
• Grafikler ve zaman çizelgeleri sayfanın geri kalanıyla aynı yönü izler.

Nasıl test edilir

Demo sırasında arayüzü Arapçaya geçirin ve İngilizcede gördüğünüz görevleri tekrarlayın: bir ders hazırlayın, bir kısa sınava girin, not defterini açın, bir mesaj gönderin. Yarı aynalanmış ekranları arayın: soldan sağa bir ızgaranın içinde sağa hizalı metin, yanlış yönü gösteren oklar ya da alan daha kısa İngilizce kelimelere göre boyutlandırıldığı için kesilen Arapça etiketler.

2. Arapça tipografi ve yazı tipleri

Arapça bitişik yazılan bir alfabedir. Harfler birbirine bağlanır ve kelimedeki konumlarına göre biçim değiştirir; kısa ünlüleri gösteren harekeler (tashkeel) de satırın üstünde ve altında yer alır. Arapçayı sonradan akla gelmiş bir ayrıntı gibi ele alan bir yazı tipiyle dizilmiş metni okumak, özellikle telefonda yorucudur.

• Arapça için tasarlanmış yazı tipleri; örneğin Noto Naskh Arabic, Noto Sans Arabic veya IBM Plex Sans Arabic. İki alfabe yan yana dengeli görünsün diye bunlar bir Latin yazı tipiyle eşleştirilmelidir.
• Yeterli punto ve satır yüksekliği. Arapça harflerin uzun üst ve derin alt uzantıları vardır; sıkışık satır aralığı harekeleri asla kesmemelidir.
• Arapça metinde harf aralığı yok. Fazladan harf aralığı harfler arasındaki bağlantıları koparır.
• Sahte italik yok. Arapçada italik geleneği yoktur; vurgu Latin alfabesinden ödünç alınmış bir eğiklikle değil, yazı kalınlığı veya renkle yapılmalıdır.
• Doğru görüntülenen harekeler; bu, ilk sınıflar, Kur’an ve İslami ilimler ile Arapça dil öğretimi için önemlidir.

Orta segment bir telefonda uzun bir Arapça ders sayfası görmek isteyin. Bu tek ekran size tipografi hakkında herhangi bir özellik listesinden daha fazlasını anlatır.

3. Karışık Arapça ve İngilizce metin ve sayılar

Gerçek okul içerikleri alfabeleri sürekli karıştırır: İngilizce bir terim, bir ders kodu, bir e-posta adresi ya da bir yüzde içeren Arapça bir cümle. Karışık metnin nasıl sıralanacağına Unicode Çift Yönlü Algoritması (Unicode Bidirectional Algorithm) karar verir, ancak yazılımın yine de her metin parçasının temel yönünü ona bildirmesi gerekir. Bildirmediğinde noktalama işaretleri yanlış uca düşer, sayılar da kafa karıştırıcı bir sırayla görünür.

Demo sırasında yapıştırılacak test metinleri

Bunları bir derse, bir kısa sınav cevabına ve bir mesaja yazın, ardından öğrenci olarak görüntüleyin:

İyi platformlar, kullanıcının yazdığı her metin parçasının yönünü ilk güçlü karakterine göre belirler; böylece Arapça bir kısa sınavdaki İngilizce bir cevap soldan sağa, İngilizce bir dersteki Arapça bir cevap sağdan sola görüntülenir. Geliştiriciler bunu HTML’deki dir="auto" davranışı olarak bilir; bunun her alana uygulanıp uygulanmadığını sorun.

Rakamlar, tarihler ve ay adları

Arayüzde ve belgelerde Batı rakamlarını (1, 2, 3) mı yoksa Arap-Hint rakamlarını (١، ٢، ٣) mı istediğinize karar verin; kullanım ülkeye ve kuruma göre değişir. Platformun seçiminizi tutarlı biçimde uyguladığını ve sayısal kısa sınav cevaplarının öğrencilerin gerçekte yazdığı biçimi kabul ettiğini kontrol edin. Ay adları da değişir: يناير Mısır’da ve Körfez’de yaygındır, كانون الثاني ise Levant’ta ve Irak’ta kullanılır. Bazı kurumlar Miladi tarihlerin yanında Hicri tarihlere de ihtiyaç duyar.

4. Matematik ve fen gösterimi

Matematik, pek çok Arapça platformun zorlandığı alandır. Gelenekler ülkeden ülkeye ve müfredattan müfredata değişir: kimi formülleri tıpkı İngilizce ders kitaplarındaki gibi Latin harfleriyle soldan sağa yazar, kimi ise sağdan sola dizilmiş Arapça harfler ve semboller kullanır. Rakam biçimleri ve ondalık ayırıcılar da farklıdır. W3C bu çeşitliliği Arapça matematik gösterimi üzerine hazırladığı notta belgelemiştir.

• Denklemler Arapça cümlelerin içinde ters dönmeden veya parçalanmadan bütün kalır.
• Öğretmenler matematiği bir denklem düzenleyiciyle veya LaTeX ile girebilir ve Arapça derslerde ve kısa sınav sorularında doğru görüntülendiğini görebilir.
• H₂O gibi kimyasal formüller, birimler ve 3.2 × 10⁵ gibi bilimsel gösterimler sağdan sola paragraflarda doğru görüntülenir.
• Sayısal cevaplar öğrencilerinizin kullandığı ondalık biçimini kabul eder.
• Grafik araçları ve hesap makineleri arayüz Arapçayken de çalışır.

Nasıl test edilir

Demo sırasında bir matematik öğretmeninden müfredatınızdan gerçek bir soruyu Arapça olarak, bir kesir, bir üs ve bir birimle yazmasını isteyin. Ardından soruyu telefonda öğrenci olarak açın. Sağlayıcının hazırladığı örneği değil, kendi müfredatınızın gösterimini görmekte ısrar edin.

5. Arapça sertifikalar, transkriptler ve raporlar

Belgeler sık rastlanan bir hata noktasıdır, çünkü PDF’ler çoğu zaman ana arayüzden farklı bir bileşen tarafından üretilir. Arapça harflerin PDF oluşturulurken doğru biçimlendirilip birbirine bağlanması gerekir. Bu yapılmazsa adlar birbirinden kopuk harflerle ya da ters sırayla basılır ve mezuniyete kadar kimse fark etmez.

• Arapça öğrenci adları, dört veya daha fazla parçadan oluşan uzun adlar dahil, sertifikalarda ve transkriptlerde doğru basılır.
• İki dilli belgeler ihtiyacınız olan biçimde gelir: Arapça ve İngilizce yan yana ya da her dil için ayrı bir belge.
• Ders adları, notlar ve not ortalaması (GPA) tutarlı rakamlarla Arapça görünür.
• Gerektiğinde Hicri ve Miladi tarihler gösterilebilir.
• Seri numarası veya QR kod gibi doğrulama yöntemleri her iki dil sürümünde de çalışır.
• Şablonlar logonuzu, renklerinizi ve imzalarınızı sağdan sola bir düzende taşır.

Sağlayıcının sisteminde, عبد الرحمن محمد عبد الله الحربي gibi uzun Arapça adı olan bir test öğrencisi için oluşturulmuş örnek bir transkript ve sertifika isteyin ve bunları yalnızca ekranda değil, kâğıda basılmış hâlde kontrol edin. Örneğin Ilmoria’da her sertifika, herkesin çevrimiçi kontrol edebileceği bir seri numarası ve QR kod taşır; okullar da kendi şablonlarını logoları ve renkleriyle tasarlar.

6. Kurumunuza uygun arayüz dili

Özenli bir çeviri bile kurumunuzun kullandığı terimleri kullanmayabilir. مقرر mı, مادة mı? معلم mi, مدرس mi? شعبة mı, فصل mı? Tercih edilen ifadeler Körfez, Levant, Mısır ve Mağrip arasında, okullarla üniversiteler arasında farklılık gösterir.

• Arapça metin, Arapça yazılmış gibi mi yoksa kelimesi kelimesine bir çeviri gibi mi okunuyor?
• Terminoloji ekranlarda, e-postalarda ve bildirimlerde tutarlı mı?
• Sağlayıcı okullar ve üniversiteler için farklı terimler kullanıyor mu; örneğin okul öğretmeni için معلم, üniversite öğretim üyesi için عضو هيئة التدريس gibi?
• İnsanların yazdığı metinler, kimse istemeden makine çevirisinden geçirilmek yerine tam yazıldığı gibi bırakılıyor mu?

Ana dili Arapça olan bir öğretmenden on ekranı sesli okumasını isteyin. Yapay ifadeler kolayca duyulur ve bir kez duyulduktan sonra kulaktan gitmez. Ilmoria’nın bu konuya yaklaşımını iki dilli arayüz sayfasında görebilirsiniz.

7. Arapçayı anlayan arama

Aynı Arapça kelime birkaç farklı şekilde yazılabilir. Yalnızca birebir karakter eşleşmesine bakan bir arama, biraz farklı yazılmış öğrencileri, dersleri ve mesajları kaçırır.

Her varyasyonu öğrenci adları, ders adları ve mesaj geçmişi üzerinde test edin. İngilizce bir ders kodunu Arapça bir kelimeyle birlikte aramak gibi karışık bir arama da deneyin.

8. Arapçada erişilebilirlik

Erişilebilirlik İngilizce arayüzde bitmez. Sağlayıcıya erişilebilirliği nasıl ve hangi standarda göre test ettiğini sorun; güncel referans WCAG 2.2 AA düzeyidir. Ardından testlerin Arapça arayüzü de kapsadığını kontrol edin.

• Sayfalar dil olarak Arapçayı, yön olarak sağdan solu bildirir; böylece ekran okuyucular Arapça bir sese geçer.
• Windows’ta NVDA veya Apple cihazlarında VoiceOver gibi Arapçayı destekleyen bir ekran okuyucuyla test edin.
• Klavye odağı mantıklı bir sağdan sola sırayla ilerler.
• Metin, düzeni bozmadan veya Arapça etiketleri gizlemeden %200’e kadar büyütülebilir.
• Renk kontrastı her temada korunur.
• Arapça videoların altyazısı veya metin dökümü vardır.

9. Telefonlar ve günlük bağlantılar

Bölgedeki pek çok öğrenci ve veli okul platformunu ağırlıklı olarak telefondan açar. Arapça arayüzü yalnızca sağlayıcının dizüstü bilgisayarında ve ofis Wi-Fi’ında değil, orta segment bir Android telefonda ve bir iPhone’da, tarayıcıda ve mobil veriyle kontrol edin. Menüler, tablolar ve kısa sınav ekranları sağdan sola kalmalı ve yakınlaştırmadan okunabilmelidir.

Hızlı bir Arapça hazırlık kontrol listesi

Bu listeyi, dil ve erişilebilirlik için ağırlıklı bir bölüm içeren kapsamlı LMS değerlendirme puan kartıyla ve LMS nasıl seçilir konulu adım adım rehberimizle birlikte kullanın.

Arapça desteği uygulamada görün

Ilmoria ilk ekranından itibaren Arapça ve İngilizce için geliştirildi: tüm arayüz iki dil arasında geçiş yapar ve Arapça, not defterinden transkriptlere ve sertifikalara kadar tamamen sağdan soladır. Bilgisayarlarda ve telefonlarda tarayıcıdan kullanılır. Suudi Arabistan, BAE ve bölgenin dört bir yanındaki okullar bir demo talep edebilir ve kendi Arapça derslerini, matematik sorularını ve uzun öğrenci adlarını getirebilir. Bunları sizinle birlikte canlı olarak test ederiz.