Online sınavlar: kopya nasıl önlenir, sınavlar nasıl adil tutulur

Online (çevrimiçi) sınavlar, Körfez ülkelerinde ve daha geniş Arap dünyasında okul ve üniversitelerde bir acil durum önleminden ölçme ve değerlendirmenin olağan bir parçasına dönüştü: haftalık kısa sınavlar, ara sınavlar ve kimi zaman final sınavlarının tamamı. Bunlarla birlikte her okul müdürünün ve öğretmenin sorduğu soru da geldi: Bir notun, öğrencinin gerçekten bildiğini yansıttığını nereden bileceğiz?

Kısa cevap şu: Kopyayı tek başına önleyen bir araç yoktur. Bunun için bir dizi küçük karar gerekir: soruları nasıl yazdığınız, her denemeyi nasıl ayarladığınız, neyi izlediğiniz, sonuçlar geçerli sayılmadan önce onları kimin incelediği ve kuralları öğrencilere ve velilere nasıl anlattığınız. Bu rehber her kararı tek tek ele alıyor ve teknolojinin neyi yapıp neyi yapamayacağı konusunda dürüst davranıyor.

Korumayı sınavın önemine göre ayarlayın

Bir alıştırma sınavı, öğrencinin not ortalamasına yansıyan bir final sınavı kadar korumaya ihtiyaç duymaz. Her sınava aynı sıkılıkla yaklaşırsanız öğrencileri ve öğretmenleri boş yere yorarsınız, kurallar da anlamını yitirir.

Bu düzeyleri dönem başlamadan önce zümre başkanlarıyla kararlaştırın ve ölçme-değerlendirme politikanıza yazın; böylece her öğretmen hangi ayarları kullanacağını bilir ve şubeler kendi kurallarını ayrı ayrı icat etmez.

Soru bankaları: ilk savunma hattınız

Online sınavlarda en yaygın kopya yöntemi basittir: Bir öğrenci sınavı bitirir ve soruları sınıfın WhatsApp grubuna atar. Çözüm, her öğrencinin farklı bir sürüm görmesidir; bu da sınavdan daha büyük bir soru bankasıyla başlar.

• İhtiyacınızdan fazla soru yazın. 20 soruluk bir sınav için her öğrenme kazanımına üç veya daha fazla eşdeğer soru hedefleyin; böylece platform rastgele seçimi destekliyorsa her öğrenciye farklı bir soru çekebilir.
• Her soruyu etiketleyin: ünite, öğrenme kazanımı ve zorluk düzeyine göre. Etiketleme farklı sürümlerin eşit zorlukta kalmasını sağlar; böylece hiçbir öğrenci yanındaki arkadaşından daha kolay bir kâğıt almaz.
• Fikri değil, sayıları değiştirin. Matematik ve fizikte farklı değerlerle yazılmış tek bir soru size birkaç eşdeğer sürüm verir.
• Bankayı her yıl gözden geçirin. Cevapları dolaşıma girmiş soruları ve herkesin doğru cevapladığı soruları çıkarın, çünkü bunlar artık öğrencileri birbirinden ayırt etmez.

Bankayı zümre olarak birlikte oluşturmak zaman kazandırır ve sınavları şubeler arasında tutarlı kılar; veliler sonuçları karşılaştırdığında bunu fark eder.

İnternette kolayca aranamayan sorular yazın

Bir arama motoruna ya da bir yapay zekâ aracına yapıştırılarak cevaplanabilen bir soru, etrafındaki koruma ne olursa olsun gözetimsiz bir sınavda zayıf kalır. Objektif soruları koruyun, ama onları uygulama ya da açıklama isteyen sorularla dengeleyin.

• Öğrencilerden bir kuralı tanımlamalarını değil, yeni bir duruma uygulamalarını isteyin.
• Derste sunduğunuz ve başka hiçbir yerde bulunmayan verileri, metinleri veya şemaları kullanın.
• Öğrenciden önceki bir cevabı neden seçtiğini açıklamasını isteyen kısa bir soru ekleyin.
• Açık kitap sınavlarında soruları öğrencilerin kitabı kullanacağı varsayımıyla tasarlayın ve ezberi değil, anlamayı ölçün.

Bunlar teknolojiden çok öğretim ipuçları gibi görünebilir, ama elinizdeki en güçlü dürüstlük araçlarıdır. Kopyanın pek işe yaramadığı bir soru kadar kopyayı azaltan başka bir şey yoktur.

Rastgele sıralama ve süre sınırları

Sırada deneme ayarları var. Çoğu platform bunları uygulamayı kolaylaştırır; asıl değer, onları iyi seçmekte yatar.

• Sorular ve seçenekler için rastgele sıralama; böylece yan yana oturan iki öğrenci soru numarasına göre cevap alışverişi yapamaz.
• Tahmin edilmiş değil, hesaplanmış bir süre sınırı. Hazırlıklı bir öğrencinin cevaplayıp kontrol etmesine yetecek, ama her cevabı aramaya yetmeyecek kadar süre verin. Sınavı önce kendiniz çözün, kendi sürenizin kabaca iki katıyla başlayın ve ilk uygulamadan sonra ayarlayın.
• Herkes için tek bir zaman aralığı. Mümkünse sınavı tüm şubelere aynı anda açın; saatler farklıysa her şube için farklı bir sürüm kullanın.
• Net bir deneme hakkı sayısı: resmî sınavlarda bir, alıştırmalarda birkaç.
• Sonuçlar için doğru an. Doğru cevapları ilk öğrenci teslim eder etmez değil, sınav herkes için kapandıktan sonra gösterin.

Her sayfada tek soru gösterip geri dönüşe izin vermemek cevap paylaşımını azaltır, ama bazı öğrencilerde kaygıyı artırır ve cevapları gözden geçirme şansını ortadan kaldırır. Bunu kısa sınavlarda kullanın, uzun sınavlarda kaçının.

Dürüstlük sinyalleri: neyi ölçer, neyi ölçmez

Pek çok platform sınav sırasında tarayıcı olaylarını kaydeder: öğrencinin sınav sayfasından başka bir sekmeye geçmesi, kopyalayıp yapıştırması ya da pencerenin odağı kaybetmesi gibi. Bazıları bu olayları her deneme için bir dürüstlük puanında birleştirir ve incelenmeye değer denemeleri öne çıkarır.

Bu sinyaller yararlıdır, çünkü öğretmeni tüm denemeler yerine birkaç denemeye yönlendirir. Ama bunlar bir hüküm değil, bir sinyaldir. Bağlantısı kopan, telefonundaki bir mesaja geçen ya da hesap makinesini açan bir öğrenci, verilerde cevap arayan bir öğrenciyle tıpatıp aynı görünebilir.

Gerçekçi de olun. Bir tarayıcı aracı masadaki ikinci bir telefonu ya da odadaki bir arkadaşı göremez. Web kamerasıyla gözetim korumayı artırır, ama mahremiyet soruları doğurur, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkelerdeki veri koruma yasaları uyarınca açık rıza gerektirir ve her ailede bulunmayan güçlü bir internet bağlantısına bağlıdır. Çoğu ünite sınavı için tarayıcı sinyalleri ve iyi yazılmış sorular yeterlidir; gerçekten önemli sınavları, öğrenciler sınava cihaz üzerinden girse bile gözetimli bir salonda yapın.

Sonuçlar açıklanmadan önce inceleyin ve onaylayın

Kâğıt sınavlarda notlar duyurulmadan önce genellikle öğretmenden, ardından bir zümre başkanından ya da sınav komisyonundan geçer. Bu adımı online sınavlarda da koruyun. Otomatik puanlama hızlıdır, ama cevap anahtarındaki bir hatayı fark etmez.

1. Sistem objektif soruları puanlar; öğretmen yazılı cevapları net bir rubriğe göre değerlendirir.
2. Öğretmen dürüstlük sinyallerinin öne çıkardığı denemeleri inceler ve her biri için kararını not eder.
3. Bir zümre başkanı ya da sınav sorumlusu olağan dışı sonuçları inceler: öğrencilerin çoğunun yanlış yaptığı bir soru ya da sonuçları diğerlerinden belirgin biçimde ayrılan bir şube.
4. Sonuçlar onaylanır, ardından öğrencilere açıklanır ve not defterine aktarılır.

Başarılı öğrencilerin çoğu bir soruyu yanlış yaptığında, soru genellikle belirsizdir ya da cevap anahtarı hatalıdır; kusur öğrencilerde değil, sorudadır. Onay adımı, hatayı şikâyetler geldikten sonra değil, sonuçlar öğrencilere ve velilere ulaşmadan önce düzeltmenizi sağlar. Sonrasında gelenleri de korur: Not ortalaması hesaplama rehberimizde anlattığımız gibi, final sınavı sonuçları final notlarını ve not ortalamasını (GPA) belirler.

Üniversitelerde sınav açılmadan önce öğrencilerin sınava girme hakkını da kontrol edin. Devamsızlık sınırını aşan bir öğrenci final sınavına alınmayabilir; bu, sınav gününden sonra tartışılmak yerine sınav gününden önce netleşmelidir. Üniversite devam politikası rehberimiz bu sınırın nasıl belirlenip uygulanacağını anlatıyor.

Özel düzenlemeler ve fırsat eşitliği

Adalet, herkese aynı davranmak demek değildir. Bazı öğrencilerin, sınavın koşullarını değil bilgilerini ölçmesi için özel düzenlemelere ihtiyacı vardır.

• Ek süre: öğrenme güçlüğü ya da engeli olan öğrenciler için, okulun onayladığı bir plana göre.
• Evden sınava girmeye bir alternatif: uygun bir cihazı ya da kesintisiz bağlantısı olmayan öğrenciler için, örneğin sınava okulun bilgisayar laboratuvarında girmek.
• Kopan bağlantılar için net bir prosedür. Sınavın ortasında internet kesilirse öğrenci ne yapmalı ve denemenin yeniden açılmasına kim karar veriyor?
• Dil yükü. Ana dili Arapça olan öğrencilere sınav İngilizce yapılıyorsa, özellikle fen derslerinde ifadelerin engele dönüşmediğinden emin olun.

Her özel düzenlemeyi öğrencinin dosyasına kaydedin ve bazı sınavlarda değil, her sınavda uygulayın. Biri daha sonra bir kararı sorduğunda elinizde net, yazılı bir gerekçe olur.

Kuralları sınavdan sonra değil, önce açıklayın

Hiç net biçimde açıklanmamış kurallar bir öğrenci ya da veliyle anlaşmazlığa dönüşebilir. Hesap makinesi serbest mi? Sınav açık kitap mı? Öğrenciler ders notlarını kullanabilir mi? Bir yapay zekâ aracı kullanmak kopya sayılır mı?

Her sınav türünün kurallarını tek bir sayfaya yazın, platformda yayımlayın ve dönem başında velilere gönderin. Kurallar şunları kapsamalıdır:

• Neyin serbest olduğu, neyin olmadığı: kitaplar, notlar, hesap makineleri, web siteleri ve yapay zekâ araçları.
• Platformun sınav sırasında neleri kaydettiği (örneğin sınav sayfasından çıkılması) ve bu bilginin nasıl kullanıldığı.
• Teknik bir sorun çıkarsa ne yapılacağı ve kiminle iletişime geçileceği.
• Şüpheli durumların nasıl incelendiği ve öğrencinin açıklama yapma hakkı.
• Okulunuzun disiplin politikasında belirtildiği şekliyle kural ihlalinin sonuçları.

Öğrencilerden ilk sınavlarından önce kuralları okuduklarını onaylamalarını isteyin. İlk sınava not verilmeyen bir alıştırma sorusuyla başlamak da işe yarar; böylece öğrenciler arayüzle, onunla değerlendirilmeden önce tanışır.

Online sınavlarda teknolojinin sınırları

Hiçbir platform kopyayı tamamen önleyemez; bunu vaat eden herkes abartıyordur. Teknoloji kopyayı zorlaştırabilir, bazı vakaları tespit edebilir ve adil bir karara dayanak olacak düzenli bir kayıt sunabilir. Gerisi ölçme ve değerlendirmeyi nasıl tasarladığınıza ve okulunuzun kültürüne bağlıdır.

Bu yüzden değerlendirme yöntemlerinizi çeşitlendirin: projeler, kısa sözlü sunumlar, portfolyolar ve aşama aşama yazılan ödevler. Birkaç farklı yolla değerlendirilen bir öğrenci nadiren yalnızca kopyayla not kazanır; bir öğrencinin nasıl yazdığını bilen öğretmen de ona benzemeyen bir cevabı çabucak fark eder.

Her online sınavdan önce kontrol listesi

• Sınavın düzeyini belirlediniz: alıştırma, ünite sınavı veya final.
• Bankada sınavdakinden daha fazla soru var ve sorular kazanım ve zorluk düzeyine göre etiketlenmiş.
• Sorular ve seçenekler için rastgele sıralama açık.
• Sınavı kendiniz çözdünüz ve süre sınırını buna göre belirlediniz.
• Sonuçların ve doğru cevapların ne zaman görüneceğine karar verdiniz.
• Öğrenciler ve veliler kuralları biliyor, öğrenciler de kuralları onayladı.
• Kopan bağlantılar ve özel düzenlemeler için net bir plan var.
• İşaretlenen denemeleri kimin inceleyeceğini ve sonuçları kimin onaylayacağını biliyorsunuz.

Platformları karşılaştırıyorsanız, LMS ihale kontrol listemizin ölçme-değerlendirme bölümü bu maddeleri tedarikçilere gönderebileceğiniz sorulara dönüştürüyor.

Ilmoria nerede devreye girer

Ilmoria’nın kısa sınav ve sınavlarında öğretmenler süreyi ve deneme sayısını belirler, soru sırasını karıştırır ve sonuçların ne zaman görüneceğini seçer. Final sınavlarında her denemeye, sınav sayfasından çıkmak gibi tarayıcı olaylarına dayanan bir dürüstlük puanı verilir ve şüpheli denemeler, web kamerası kaydı olmadan, öğretmenin incelemesi için işaretlenir. Final sınavı notları öğrencilere ancak bir onay adımından sonra ulaşır, ardından not defterine aktarılır. Kendi sınavlarınızdan biriyle denemek için demo talep edin.